• Anasayfa
• Güncel Haberler
• Şirket Haberleri
• Ürün Haberleri
• Fuar ve Kongre
• Elektrik Video
• Teknik Bilgiler
• Uzman Gözüyle
• Roportajlar
• Linkler

ANKET

Tüm Anketler

Türkiye’de Yıldırımdan Korunma ve Topraklama Kaosu
Özlem KAPUCU, Amper Elektrik
Çeşitli kriterler doğrultusunda standartlara uygun üretilen ürünler, maliyeti nedeniyle merdiven altı tabir edilen ürünlerle fiyat olarak rekabet edemiyor. Ancak, standartlara uygun malzemeler kullanılmadığı sürece yanlış tasarlanmış bir yıldırımlık ve topraklama sisteminin yıldırımdan korunma sisteminin hiç bulunmadığı durumdan daha yüksek risk taşıdığını unutmamak gerekiyor. Bu nedenle, topraklama malzemeleri alırken tedarikçi firmanın TS EN 50164-1 ve TS EN 50164-2 belgelerine sahip olup olmadığının öğrenilmesi önem taşıyor.

Yıldırımdan korunma, üzerinde titizlikle ve standartlara uygun çalışılması gereken bir konudur. Avrupa Birliği ülkeleri ve gelişmiş dünya ülkelerinde yıldırımdan korunma konusunda sürekli sempozyumlar düzenlenmekte; standartlar revize edilmektedir. Ülkemiz, bu konuda diğer ülkeler kadar aktif olmasa da uluslararası standartların takibi ve yürürlüğe girmesi TSE’nin çalışmaları arasındadır.

Ülkemizde TS EN 62305 standardının yürürlüğe girmesi, radyoaktif paratonerlerin yasaklanması ve TSE 622 standardının devre dışı kalmasıyla açılan boşluğu doldurmuştur. Ancak bu standart serisi yıldırımdan korunma bileşenlerini değil yıldırımdan korunma sistemlerinin tasarımını incelemekte ve detaylandırmaktadır. Bu noktada 2004 yılında yürürlüğe giren yıldırımdan korunma bileşenlerini tanımlayan ve 2 bölümden oluşan TS EN 50164 standardına başvurulmalıdır. Bu standart, IEC EN 50164 uluslararası standardının TSE tarafından kabul edilmiş ve Türkçeleştirilmiş versiyonudur.

Tüm üretim ürünlerinde olduğu gibi yıldırımdan korunma bileşenlerinde de standartlarca tanımlanmış kriterlere uygunluk sağlanmalıdır. Ancak bu şekilde Türk üretimi ürünler yerli piyasada tercih edilir ve yabancı piyasada da muadilleriyle rekabet edebilirler.

Kriterlere uyulmamasından kaynaklanan sorunlar

Tüm üretim ürünlerinde olduğu gibi yıldırımdan korunma bileşenlerinde de standartlarca tanımlanmış kriterlere uygunluk sağlanmalıdır. Ancak bu şekilde Türk üretimi ürünler yerli piyasada tercih edilir ve yabancı piyasada da muadilleriyle rekabet edebilirler. Bu bağlamda Türkiye´de üretilen yıldırımdan korunma ürünlerinde TS EN 50164 tarafından tarif edilen şartlara (uygun kesitler, malzeme kalınlıkları, mekanik ve elektriksel karakteristikleri, kimyasal dayanımları vb) uygunluk aranmalıdır. Aksi takdirde tasarım hatalarından, standartlara uygun olmayan malzemeler kullanılmasından kaynaklanan arızalar meydana gelecektir. Bu arızalardan bazıları;

• Dış ortam koşullarına maruz kalan bileşenler kısa sürede oksitlenme, korozyon gibi sebeplerle deforme olacak; tesisatın yenilenmesi ihtiyacı doğacaktır.

• Toprak altı bağlantıları, standartlara uygun olmayan ürünler nedeniyle işlevini yitirecek ve müdahalesi zor olan toprakaltı bağlantılarına ulaşmak gerekecektir.

• Standartlara uygun olmayan iletkenler ve kroşeler kullanıldığı takdirde yüksek akım ve gerilime maruz kalan ürünler gerekli testlerden geçmedikleri için dayanım kapasitelerinin üzerinde yangın vs gibi felaketlere neden olacaktır.

• Toprak altı bağlantılarında kısa sürede görülecek korozif bozulmalar, topraklama geçiş direncini yükseltecek ve yıldırım deşarjı esnasında elektronik cihazlarda bozulma, hasar, arıza meydana getirecektir.

Laboratuvar sorunu

Firmamız topraklama ve yıldırımdan korunma konusundaki ihtiyaçlara sadece ulusal değil uluslararası seviyede yanıt verebilmeyi amaçladığı için standartlara uygun üretim konusuna önem vermektedir. Daha önce TSE tarafından belgelendirme yapılmamış olan TS EN 50164-2 standardı kapsamında belge alma çalışmalarımız süresince bir takım sıkıntılarla karılaştık. Standartlarda tanımlanan deneyler yaptırılırken akredite laboratuvar ihtiyacı doğmakta ve Türkiye’de bu ihtiyaca cevap verecek kapsamlı laboratuvarlar bulunmadığı için yurtdışındaki laboratuvarlardan yardım alınmak durumunda kalınmıştır.

Bu da hem belgelendirme sürecini uzatmakta hem de ülkemiz adına sermaye kaybına neden olmaktadır. İşte tam da bu noktada hem laboratuvar ihtiyacına yönelik çalışmalar yapılması hem de uluslararası standartları takip etmek kadar kendi standartlarımızı oluşturmamızın gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Firmamızın bu konudaki hassasiyeti umarız rakiplerimizin de benzer çalışmalarına önderlik edecektir. Ancak, çeşitli kriterler doğrultusunda standartlara uygun üretilen ürünler maliyeti nedeniyle merdiven altı tabir edilen ürünlerle fiyat olarak rekabet edememektedir. Unutulmamalıdır ki standartlara uygun malzemeler kullanılmadığı sürece yanlış tasarlanmış bir yıldırımlık ve topraklama sistemi, yıldırımdan korunma sisteminin hiç bulunmadığı durumdan daha yüksek risk taşımaktadır. Lütfen topraklama malzemeleri alırken tedarikçi firmanızın TS EN 50164-1 ve TS EN 50164-2 belgelerine sahip olup olmadığını öğreniniz.

3e dergisi haziran 2010 sayısından alıntıdır.

HABER ARA