Automation Fair'10Electric Fair'10Energy Fair'10Solar Fair'10

• Anasayfa
• Güncel Haberler
• Şirket Haberleri
• Ürün Haberleri
• Fuar ve Kongre
• Elektrik Video
• Teknik Bilgiler
• Uzman Gözüyle
• Roportajlar
• Linkler

ANKET

Tüm Anketler

Alçak Gerilim Parafudrları
Gürcan Kaplan, Endüstri Sektörü Ürün Yöneticisi – Siemens

Yıldırım koruma bölgeleri sınırlarındaki yıldırım ve aşırı gerilim koruması, enerji ve bilgi sistemlerine eşit derecede uygulanıyor. Derecelerin bütünsel yaklaşımı ise EMC yönlü yıldırım koruma bölgeleri konseptinde tanımlanıyor. Bu da modern bir altyapının kalıcı teçhizatını yapabilmek için alçak gerilim parafudrları kullanmanın zorunlu olduğu anlamına geliyor

Alçak gerilim parafudrları, yıldırıma ve aşırı gerilime karşı uygun bir çözümdür. Endüstride ve bina tekniğinde kolay ve çabuk montaj imkanı sağlar. Her şebekeye uygundur ve yerden tasarruf sağlar. Güçlü bilgi sistemleri, modern endüstriyel toplumun ana hatlarını şekillendirir. Bu tip sistemlerde yaşanan bir hata veya arıza, geniş kapsamlı sonuçlar doğurabilir.

Hataların sebepleri çok fazladır ve bunların oluşmasında elektromanyetik etkilerin büyük bir rolü vardır. Yüksek düzeyde teknik ve elektromanyetik bir çevrede elektrikli ve elektronik cihazların ve sistemlerin sadece durup karşılıklı etkilenmelerini beklemek akıllıca olmaz. Ardından ortaya çıkan problemleri çözmenin bedeli çok ağır olabilir. Bu durumda hata, hasar ve etkilenme riskini azaltacak koruyucu önlemler almak ve planlamak esastır.

Bütün bunlara rağmen 2000 yılında meydana gelen 8 bin 400 olaydaki elektrikli cihaz hasarlarının nedeni analiz edildiğinde bunun yüzde 25’inden fazlasının elektromanyetik etkileşmeye bağlı aşırı gerilimlerin sonucu olarak ortaya çıktığı görülmüştür.

Aşırı gerilimin sebepleri

Aşırı gerilimler sebeplerine göre iki kategoriye ayrılırlar. Bunlar LEMP ve SEMP’tir.

• LEMP (Yıldırımın Elektromanyetik Etkisi–Lightning ElectroMagnetic Pulse)

Atmosferin etkisiyle meydana gelen aşırı gerilimlerdir (örneğin doğrudan yıldırım çarpması, elektromanyetik yıldırım alanları).

• SEMP (Anahtarlamanın Elektromanyetik Etkisi - Switching ElectroMagnetic Pulse)

Anahtarlama çalışması sonunda meydana gelen aşırı gerilimlerdir (örneğin hatta oluşan kısa devrenin etkisi, yüklerin normal anahtarlanması).

Gökgürültülü fırtınaların sonucu olan aşırı gerilimler, doğrudan/kapanma veya uzaktan yıldırım çarpması sonucunda oluşurlar.

Doğrudan veya yakın plan çarpması; bir binanın paratoner sistemine, onun hemen yakınındakine veya bir binanın elektrik iletim sistemine (örneğin alçak gerilim güç kaynağı ve iletim hatları) yıldırım çarpmasıdır. Oluşan aşırı akım ve gerilimler, genişliğine ve gücüne rağmen korunacak sistem için belirli bir tehdittir.

Doğrudan veya yakından yıldırım çarpması durumunda aşırı gerilim topraklama rezistansından gerilim atlaması ve çevreye nazaran binanın potansiyelinde doğan artış sebebiyle aşırı gerilimler oluşur. Bu, binalardaki bir elektrik teçhizatının olabilecek azami yüklenmesini gösterir.

Uzaktan çarpmalar, korunan objeden uzak bir mesafeye düşen yıldırım çarpmaları, orta gerilim havai hat sistemlerindeki yıldırım çarpmaları veya buluttan buluta oluşan elektrik atlamalarıdır. Bu indüklenmiş aşırı gerilimlerle aynı anda uzaktan çarpmaların bir binanın elektrik sistemi üzerindeki etkileri cihazlar, bileşenler ve 8/20 µs’lik aşırı akım dalgasına tekabül eden boyutlarıyla kontrol edilir.

Aşırı akımın karakteristik parametreleri, 10/350 µs’lik bir aşırı akım dalga boyu, Avrupa standartları, uluslararası ve ulusal standartlarda doğrudan çarpma durumunda koruma cihazları ve bileşenler için test akımı olarak tanımlanmıştır.

Aşırı gerilim topraklama rezistansından gerilim atlamasına ek olarak aşırı gerilimler, ayrıca elektromanyetik yıldırım alanının indüksiyon etkisinden dolayı elektrikli bina tesislerinde, bağlı sistemlerde ve cihazlarda meydana gelir. Bu endüklenmiş aşırı gerilimlerin ve doğan akımların oluşturduğu enerji, direkt yıldırım çarpma akımınınkinden oldukça azdır ve bu sebepten 8/20 µs’lik aşırı akım dalgasıyla tanımlanabilir.

Direkt yıldırım çarpmasından akım taşımayan bileşenler ve cihazlar bu nedenle 8/20 µs’lik aşırı akımları kullanılarak kontrol edilmişlerdir.

Koruma kavramı

Uzaktan çarpmalar, korunan objeden uzak bir mesafeye düşen yıldırım çarpmaları, orta gerilim havai hat sistemlerindeki yıldırım çarpmaları veya buluttan buluta oluşan elektrik atlamalarıdır. Bu indüklenmiş aşırı gerilimlerle aynı anda uzaktan çarpmaların bir binanın elektrik sistemi üzerindeki etkileri cihazlar, bileşenler ve 8/20 µs’lik aşırı akım dalgasına tekabül eden boyutlarıyla kontrol edilir.

Anahtarlama çalışmasından dolayı olan aşırı gerilimlerin sebepleri şunlardır:

• Endüktif yüklerin (örneğin trafolar, reaktörler, motorlar) kesilmesi,

• Elektrik arklarının (örneğin akım kaynakları) teması ve kesilmesi,

• Sigorta atması.

Bir binanın elektrik tesislerindeki anahtarlama çalışmasının etkileri, 8/20 µs’lik aşırı akım dalga boyuyla, kararlılığı test etmek için simüle edilmiştir.

Yıldırım koruma bölgelerinin tanımı

Direkt yıldırım düşmesi olası durumuna hazırlıklı olmak adına kompleks bilgi ve güç sistemlerinin kullanılabilirliğinin sürekliliğini sağlamak için elektrik ve elektronik sistemlerinin aşırı gerilime karşı korunması, yıldırım koruma sistemleri gibi ilave önlemlerin alınması ile sağlanabilir.

Aşırı gerilimlerin bütün sebeplerini hesaba katmak önemlidir. Bu amaçla, yıldırım koruma alanı konsepti IEC61312-1’de (DIN VDE 0185 bölüm 103) gösterildiği gibi kullanılır. Bina, farklı tehlike seviyelerine göre bölgelere bölünmüştür. Bu bölgeleri kullanarak, yıldırım ve aşırı gerilim koruması için gerekli cihaz ve bileşenleri belirlemek mümkündür.

Bir EMC yönlü yıldırım koruma bölgesi konsepti, ayrıca harici yıldırım korumasını (hava terminalleri, paratonerler, topraklama), eş potansiyel topraklamayı, oda izolasyonunu ve güç ve bilgi sistemleri için aşırı gerilim korumasını da içermelidir.

Talepler ve tesisleri hususunda aşırı gerilim koruma cihazlarına dayanılarak yapılan yüklemelere uygun olarak bunlar paratonerlere, parafudrlara ve kombinasyon önleyicilerine bölünmüştür.

Boşaltma kapasitesine nazaran en yüksek talepler yıldırım akımı ve 0A’dan 1’e veya 0A’dan 2’ye yıldırım koruma bölgelerinden geçişi gerçekleştiren kombinasyon önleyicilerine dayanılarak yapılmıştır.

Bu parafudrlar, 10/350 µs’lik dalga boylu kısmi yıldırım akımlarını defalarca taşıyabilmelidir ve böylece bu yıkıcı akımların bir binanın elektrik sistemlerine yayılmasından kaçınılmalıdır. Yıldırım koruma bölgesi, 0B’den 1’e kadar bu geçiş alanlarında veya 1’den 2’ye veya daha yüksek yıldırım koruma bölgelerinin geçiş alanlarındaki aşağı akım paratonerlerinde, aşırı gerilimden korunmak için parafudrlar kurulmuştur. İndüklenmiş de olsa kendinden yaratımlı da olsa onların görevi yukarı akım koruma seviyesinin artan kısmını azaltmak ve sistemdeki aşırı gerilimi sınırlamaktır.

Yıldırım korunma bölgeleri sınırlarındaki yıldırım ve aşırı gerilim koruması, enerji ve bilgi sistemlerine de eşit derecede uygulanır. Derecelerin bütünsel yaklaşımı EMC yönlü yıldırım koruma bölgeleri konseptinde tanımlanmıştır. Bu da demek olur ki modern bir altyapının kalıcı teçhizatını yapabilmek, aşağıda birkaç örneği de görülen alçak gerilim parafudrları ile mümkündür.

 

HABER ARA

-- Tüm Kategoriler -- Güncel Haberler Şirket Haberleri Ürün Haberleri Fuar ve Kongre Elektrik Video Teknik Bilgiler Uzman Gözüyle Roportajlar Linkler Gelişmiş Arama